Przejdź do głównej zawartości

Walden czyli życie w lesie. Recenzja bardzo subiektywna.


Nie sięgnęłabym po tę książkę, gdyby nie Leo Babauta, który polecał ją jako lekturę obowiązkową dla minimalisty. Wprawdzie „Walden czyli życie w lesie” autorstwa Henry'ego Davida Thoreau to jedno z ważniejszych dzieł literatury amerykańskiej XIX wieku, lecz wcześniej nie słyszałam o jej istnieniu ani nie zdawałam sobie sprawy z tego, że była ona źródłem inspiracji dla przedstawicieli wielu pokoleń Amerykanów.
Nigdy jednak nie jest za późno na naukę, postanowiłam zmierzyć się z tym liczącym już sobie półtora wieku zbiorem tekstów.
Eseje te stanowią opis pobytu Thoreau nad stawem Walden w okolicach Concord w stanie Massachussets. Zbudował sobie chatę i spędził tam dwa lata, ciesząc się bliskim kontaktem z przyrodą, którą bardzo kochał. Trzeba mieć jednak świadomość, że przez te dwa lata utrzymywał kontakty ze światem, regularnie odwiedzał pobliskie miasteczko, bywał w domach rodziny i przyjaciół, więc jego odosobnienie było tylko częściowe. Jednakże jako samotnik i ekscentryk, który nie lubił podróży ani licznego towarzystwa, czerpał z tego pobytu wiele radości.

Opowieść jest wielowarstwowa: jej podstawa to rzeczowy opis praktycznej strony życia nad Walden, pełen nieraz bardzo drobiazgowych opisów: procesu wyboru miejsca, budowania chaty, uprawy ziemi, poławiania ryb, sposobu odżywiania, spędzania czasu. To wszystko okraszone takimi detalami, jak ceny (z wyliczeniami co do centa) i rozliczenia budżetu autora. Wydaje się, że przedstawiając tak szczegółowo i obrazowo swoje życie nad stawem, Thoreau jakby chciał dostarczyć czytelnikowi rodzaj poradnika, w nadziei, że może znajdzie naśladowców.

Pozostałe warstwy to rozważania natury socjologicznej i ekonomicznej. A przede wszystkim to pochwała samotności i nieustanne zachęcanie do życia w prostocie, do minimalizmu, do maksymalnego ograniczania swoich potrzeb. Autor jest zdania, że ludzie niepotrzebnie komplikują sobie życie, zabiegając o zaspokajanie potrzeb innych, niż najbardziej podstawowe (wg. jego słów: „żywność, schronienie, odzież i opał”). Twierdzi, że „większość luksusów i tak zwanych wygód życiowych jest nie tylko zbędna, lecz stanowi niewątpliwie przeszkodę w rozwoju duchowym ludzkości”.

Dawno żadna lektura tak mnie nie zmęczyła i nie wzbudziła tak mieszanych uczuć. Balansowałam od zachwytu i podziwu do irytacji i znudzenia. Być może to kwestia wiekowości dzieła (ale przecież nieraz o wiele starsze utwory czyta się bez znużenia...), a może po prostu stylu. Bardzo podobały mi się wszystkie opisy praktycznej strony życia nad stawem i naprawdę niezwykłe, drobiazgowe obrazy przyrody (przydługawe jednak). Zamieszkanie nad stawem pośród lasu było dla autora rodzajem próby, sposobem na lepsze poznanie siebie, zajmował się pracą fizyczną, ale miał też sporo czasu na lektury i rozmyślania, dlatego też książka ta jest kopalnią trafnych spostrzeżeń i złotych myśli, ważnych prawd. Lecz z drugiej strony...

Jest nudna. Straszliwie nudna. Dłuży się i ciągnie. Thoreau bez wątpienia był ciekawym człowiekiem i miał naprawdę mnóstwo do powiedzenia, ale ten sposób prowadzenia narracji dla współczesnego nam czytelnika jest trudny do strawienia. Irytowało mnie, że rozpoczęta myśl nagle gdzieś się urywa, by już nie powrócić. Inne znowu wciąż powracają... Bycie myślicielem nie zawsze równa się byciu dobrym pisarzem.

Poza tym wyraźnie widać, że Thoreau nie lubił ludzi, że od nich stronił. Widać brak dogłębnego zrozumienia natury człowieka, za to jest sporo krytyki. Jest miłość do natury, ale nie ma miłości do świata. Dla mnie to było największą przeszkodą do polubienia tej książki.

Czy polecałabym tę lekturę? Ależ oczywiście. Mimo nudnej formy książka broni się treścią. Nie pozostanie moją ulubioną, ale cieszę się, że udało mi się przez nią przebrnąć. Zapisała się w mojej pamięci. Lecz jestem pewna, że nie byłaby w stanie przekonać mnie do życia w prostocie, gdybym już nie wierzyła w sens takiego sposobu myślenia.

Na koniec odsyłam Was do wpisu Mateusza Marcola Walden idzie pod lupę. Mateusz zebrał kilka ciekawych cytatów z Waldena, nie będę ich tu kopiować.

P.S. Ten wpis jest inauguracją nowej kategorii w moim blogu, prezentacji i recenzji różnych utworów, które mogą być ciekawe z punktu widzenia minimalistów i zwolenników prostoty.

Walden natomiast, zgodnie z obietnicą, wędruje do autorki blogu Efekt Halo. Z opóźnieniem, ale chciałam jeszcze opisać tę książkę, zanim się z nią rozstanę.

Komentarze

  1. przymierzam się do tej książki od czerwca,
    i tak sobie czeka u mnie w kolejce (ebookowej).

    OdpowiedzUsuń
  2. Droga Ajko, od kilku tygodni śledzę Twój blog, który bardzo mi się podoba. Działa na mnie inspirująco, motywuje mnie by zmienić swoje życie. Pierwsza rzecz, którą trzeba zmienić to powyrzucać zbędne rzeczy...i już na tym etapie mam problem... mam emocjonalną blokadę przed wyrzucaniem. Jak chcę coś wyrzucić, to słyszę głosy: nie wyrzucaj:
    - to może to się jeszcze przydać,
    - schowaj, niech leży jeść nie woła,
    - tyle to kosztowało,
    - inni żyją w ubóstwie a Ty wyrzucasz.

    Ajko, jak się pozbyć poczucia winy, że wyrzucam coś, co jest dobre ale mi się po prostu nie podoba? Jak się pozbyć lęku, że wyrzucę coś, co mi się za np. 3 mies. faktycznie przyda i będę musiała kupić.

    Nie mam zbędnych rzeczy komu oddać:
    - ubrania próbowałam sprzedać na allegro, bez efektu,
    - nie mam nikogo, komu mogłabym je oddać,
    - szkoda mi działającą prostownicę, lokówkę, toster i inne rzeczy, których nie używam wyrzucić na śmietnik.

    Napisz proszę jak sobie radzić emocjonalnie w wyrzucaniem i jak wyrzucać bez poczucia winy bo tkwię w martwym punkcie. Zazdroszczę innym umiejętności wyrzucania... mi wpojono, że wyrzucanie to "grzech"...

    Pozdrawiam Kasia

    OdpowiedzUsuń
  3. Verónico, jak przeczytasz, podziel się wrażeniami, bardzo jestem ich ciekawa.

    Kasiu: bardzo dziękuję za miłe słowa, bardzo cieszę się, że zadajesz takie pytania. Pozwoliłam sobie odpowiedzieć na nie w osobnej notce :) Pozdrawiam ciepło :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Kasiu (mam nadzieję, że Ajka mnie nie obsobaczy za kilka rad :)
    1. spróbuj oddać przez serwis www.gratyzchaty.pl
    2. ubrania - do kremowego kontera wtórpolu. oni je zbierają, sortują i sprzedają. (uwaga - nie mają już nic wspólnego z PCK)
    3. daj ogłoszenie do zwykłej gazety w dziale 'oddam za darmo'
    4. zadzwoń do lokalnego MOPS albo OPS albo Caritas

    Jak dla mnie, jesteś gotowa oddać te rzeczy, ale nie chcesz ich wyrzucać - bo są sprawne i dobre. Wyrzucanie jest natychmiastowe, oddawanie trwa, więc męczy cię to, że nie możesz zminimalizować stanu posiadania na 'już'. Spokojnie, minimalizm to nie wyścigi. A nie wyrzucając rzeczy tylko szukając im nowych domów minimalizujesz .... górę śmieci ;)

    HTH
    dzierzba

    OdpowiedzUsuń
  5. Dzierzba, no co Ty! Ciebie obsobaczać za mądre rady, też coś. Bardzo słuszne uwagi :) Podpisuję się wszystkimi kończynami. Faktycznie, słusznie zauważyłaś, że Kasię męczy fakt, że nie może tego załatwić „na już”. Ale nie trzeba się spieszyć.

    OdpowiedzUsuń
  6. Ajka bardzo Ci dziękuję ;) już widzę że książka mi się spodoba, ograniczanie potrzeb do minimum to bardzo bardzo moje klimaty.

    OdpowiedzUsuń
  7. Haeffect: też mam takie wrażenie, że to Twoje klimaty :) Życzę miłej i owocnej lektury. Oraz oczywiście czekam na relację, jak było...

    OdpowiedzUsuń
  8. Witam, mam do wszystkich pytanie i prośbę jednocześnie. Czy posiada ktokolwiek Walden'a w wersji elektronicznej (e-book)?? Będę wdzięczny za przesłanie; mój mail: wojtus_pan@wp.pl

    OdpowiedzUsuń
  9. Zainteresowałaś mnie akapitem
    "Poza tym wyraźnie widać, że Thoreau nie lubił ludzi, że od nich stronił. Widać brak dogłębnego zrozumienia natury człowieka, za to jest sporo krytyki. Jest miłość do natury, ale nie ma miłości do świata".

    Wydawało mi się, że nie lubił ludzi, bo w większości wyznawali inne wartości niż on. Może gdyby spotykał więcej ludzi podobnych do siebie, to by ich lubił?

    Swoją drogą, to może być jedno z zagrożeń minimalizmu: że trudniej będzie lubić tych co minimalistami nie są.

    OdpowiedzUsuń
  10. Do książki podchodziłem 2 razy, za pierwszym nie dałem rady, za drugim byłem pod wielkim wrażeniem i tak jest do dzisiaj. Niestety nie mam własnego egzemplarza, a ostatnio w bibliotece oddali na makulaturę - koszmar. A co do nielubienia ludzi: trzeba ich kochać, już niekoniecznie lubić (: Ja akurat się Thoreau nie dziwię. Ale mimo wszystko pisał, a kto pisze ten robi to dla drugiego. Jak dla mnie niekonsekwencją Thoreau było ograniczenie eksperymentu do 2 lat, a potem wrócił do życia w "normalnych" warunkach. Dużo da się zrobić w ramach"eksperymentu", ale sztuką jest trwale żyć w obrany przez siebie sposób. Pozdrawiam Konrad

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Dziękuję za pozostawienie komentarza. Jeśli chcesz, możesz skontaktować się ze mną bezpośrednio, pisząc na adres ajka@prostyblog.com

Popularne posty z tego bloga

15 lat później

Przeglądałyśmy niedawno z moją przyjaciółką Kasią stare zdjęcia. Na jednym z nich zobaczyłam osobę, która wydała mi się znajoma. Zapytałam: co to za baba? - Jak to, nie poznajesz, przecież to Ty! 
Po bliższym przyjrzeniu się stwierdziłam, że to prawda. Ja, jak najbardziej ja, w całej okazałości. Po krótkich obliczeniach ustaliłyśmy datę powstania tej fotografii na 2001 rok. Dla mnie rok trudny, zapamiętałam go nie tylko z powodu zamachu na WTC z 11 września. Bardzo byłam wtedy zagubiona, nieszczęśliwa, samotna, chociaż wciąż wśród ludzi. Poszukująca miłości, stabilizacji, bezpieczeństwa, a jednocześnie często działająca na własną szkodę. Bardzo źle, wręcz fatalnie czułam się w swojej skórze. To chyba był czas mojej prawie rekordowej wagi, chociaż wydaje mi się, że w najbliższych miesiącach jeszcze bardziej przytyłam (ale nie chcę tego pamiętać). 
Gdy zobaczyłam to zdjęcie, przeraziłam się, ale też pomyślałam, że chcę go zachować na pamiątkę. I pokazać światu, co może wydać się Wam dz…

Lekcje szczęścia – 3. Ogarnij się!

Dzień dobry w Nowym Roku! Jak tam Wasze postanowienia noworoczne? Lubicie je podejmować? Udaje się Wam ich dotrzymywać?
Jeszcze parę lat temu też robiłam podsumowania starego roku, a z początkiem nowego po raz kolejny podejmowałam projekt „Nowa ja”. Do pewnego momentu niestety dość nieskutecznie, entuzjazm szybko opadał i próby zmian kończyły się porażką. Schemat ten ostatecznie przeszedł do przeszłości wraz z rozpoczęciem stosowania podejścia minimalistycznego. Po prostu zaczęłam naprawdę zmieniać swoje nawyki w miarę ich identyfikowania i przestałam czekać z wprowadzaniem zmian do poniedziałku albo początku roku. Gdy stwierdzałam, że jakieś moje zachowanie mi przeszkadza i wymaga korekty, od razu zabierałam się do pracy nad nim. Stopniowej, ale skutecznej. Gdy nie udawało się jedną metodą, próbowałam innych. 
Nie o to chodzi, że nie widzę sensu w podejmowaniu noworocznych postanowień. Nawet więcej, myślę, że warto wykorzystać potencjał „nowego początku”, jaki daje zmiana daty w kal…

Lepiej

Przed urlopem pisałam o bezdzietności z wyboru. Mam jeszcze parę refleksji, które nie dotyczą istoty sprawy (mienia/niemienia dzieci), ale są z nią powiązane. 
Ludzie często lubią formułować różne złote rady czy ogólne stwierdzenia, które wydają się im słuszne i cenne: lepiej mieszkać na wsi. Lepiej mieszkać w mieście. Lepiej mieć samochód/jeździć na rowerze/poruszać się piechotą. Lepiej jeść mięso/być wegetarianinem/weganinem. Lepiej jeść gluten/nie jeść glutenu. Mieć mieć wiele dzieci/mieć dwoje dzieci/jedno dziecko/nie mieć dzieci. Lepiej biegać/ chodzić na siłownię/ćwiczyć jogę/gimnastykować się w domu. Być minimalistą/tarzać się w konsumpcji. Można by tak wymieniać w nieskończoność, wymieniłam tylko kilka dziedzin, które akurat wydają mi się częstym przedmiotem tego rodzaju sądów.
Zazwyczaj uważa się, że „lepiej” jest robić tak, jak się samemu wybrało. Często dlatego, że jest się ze swojego wyboru zadowolonym i wydaje się, że skoro nam jest z tym dobrze, to innym też pewnie będz…