Przejdź do głównej zawartości

Piramida

Kilka dni temu podzieliłam się z czytelnikami na fejsbukowej stronie bloga takim znalezionym obrazkiem, dość luźno przypominającym model hierarchii potrzeb Abrahama Maslova.

Piramida potrzeb kupujących

Od dołu do góry poszczególne warstwy to: „wykorzystaj to, co masz”, „pożycz”, „wymień się”, „kup używane”, „zrób” i na samej górze „kup”. Publikując ilustrację, napomknęłam, że w Polsce pożyczanie jest nie najlepiej widziane, co potwierdziło się zresztą w komentarzach. Różne osoby napominały, że niechętnie pożyczają, czują się skrępowane. Pojawiło się też stwierdzenie, że łatwość lub niechęć do pożyczania danej rzeczy związane są z jej wartością. Nie ma problemu z pożyczaniem książek czy drobnych sprzętów, ale samochód czy mieszkanie to zupełnie inna sprawa. 


Zaczęłam się zastanawiać, jak to u mnie jest ze stosowaniem powyższej piramidki w praktyce. Szczerze i z ręką na sercu? Bardzo dobrze. Z jednym wyjątkiem - bardzo rzadko pożyczam rzeczy, małe czy duże. O tym, dlaczego, za chwilę. 

Dla mnie podstawowym sensem przedstawionej powyżej hierarchii zachowań jest dążenie do ograniczenia ilości nowo produkowanych dóbr. Często myślę o tym, jak wiele ich powstaje każdego dnia, a znaczna część zupełnie niepotrzebnie. I rzadko zużywa się posiadane przedmioty całkowicie, tak, że nadają się wyłącznie do wyrzucenia. Chodzi więc o to, by pobudzać przepływ już wyprodukowanych rzeczy. By to, co jednej osobie już niepotrzebne, wpadło w ręce takiej, która tego potrzebuje, a nie lądowało na składowisku śmieci. Albo by ewentualnie zostało odnowione, naprawione lub przerobione. Traktując kupowanie nowych rzeczy jako ostatnią ewentualność, sprzyja się lepszemu wykorzystywaniu tego, co już istnieje.  

Dlatego gdy stwierdzam zapotrzebowanie na jakąś rzecz: ubranie, element wyposażenia domu, urządzenie, najpierw przyglądam się temu, co mam w posiadaniu. Może coś mogę przerobić, a może dany przedmiot wystarczy odświeżyć. Czasem można zmienić funkcję: na przykład zdekompletowane kubki na herbatę i filiżanki wykorzystuję jako pojemniki na drobiazgi w łazienkowej szafce, bardzo stylowo wyglądają. 
Jeśli nie da się nic udziergać z tego, co się już pałęta po obiekcie, zaczyna się wypytywanie po rodzinie i znajomych lub rozglądanie po sklepach z rzeczami używanymi. Zazwyczaj to pomaga. 

Nie zawsze podążam po kolei ścieżką wyznaczoną w piramidce. Czasem od razu przechodzi się do etapu zrobienia samodzielnie, czasem do wymiany, a czasem od razu wiadomo, że jednak kupię nowe. Bo na przykład nie udaje się znaleźć odpowiednio solidnego i ładnego używanego i wiem, że nowe posłuży mi bardzo długo, a odkupione używane szybko by się zniszczyło. W końcu nie o to chodzi, by panicznie bać się nowych rzeczy, tylko by dostrzegać też możliwości wykorzystywania nienowych, a jeszcze zdatnych do użytku i pełnowartościowych. 

Natomiast pożyczanie rzadko przychodzi mi do głowy jako wygodne rozwiązanie. Owszem, pożyczamy sobie różne przedmioty w rodzinie - jakieś nietypowych rozmiarów garnki czy rzadko używane narzędzia. Od obcych prawie nigdy. Bardzo często pożyczam książki i czasopisma. Nigdy ubrania.

Jeśli miałabym komuś pożyczyć przedmiot, którego używam bardzo rzadko lub wcale, wolałabym go sprezentować. I tak zwykle robię. Tym sposobem przekazuję odpowiedzialność za daną rzecz komu innemu i nie muszę już zaprzątać sobie głowy jej losami i stanem. Przestaje mnie obchodzić, czy zniszczy się, czy nie, w jakiej kondycji wróci do mnie i kiedy. Jeśli obdarowany nie będzie jej potrzebować, może przekazać ją dalej. On sam nie musi się też martwić, kiedy ma dokonać zwrotu albo obawiać zabrudzenia lub uszkodzenia. 

Dlatego nie pożyczyłabym nigdy komuś lub od kogoś rzeczy tak cennej, że nie zaakceptowałabym jej jako prezentu albo sama nie dała w prezencie. Przede wszystkim przychodzi mi na myśl samochód. Za duża odpowiedzialność, za duże ryzyko. Co innego wypożyczalnia. Ale w przypadku wypożyczalni zasady są proste, wiadomo, z czym wiąże się ewentualne zniszczenie, są ubezpieczenia, wszystko czarno na białym. 

Myślę, że tu właśnie jest sedno pożyczania i niechęci do niego - ewentualne emocje związane z przedmiotem. Rzecz tak kosztowna, jak samochód, budzi u większości ludzi dość gorące uczucia, jej uszkodzenie przez pożyczającego może być przyczyną konfliktów i niesnasek. Wypożyczalnia nie obrazi się za obtarty błotnik, a kolega może. Przede wszystkim jednak zniszczenie pojazdu nie utrudni życia zakładu, a prywatnemu właścicielowi przysporzy znacznych utrudnień i zmartwień.

W pożyczaniu brakuje chyba aspektu wymiany, tego „coś za coś”. Pożyczanie za opłatą spełnia ten warunek, nie grozi więc poczuciem krzywdy. 

Sama podchodzę do przedmiotów dość pragmatycznie. Akceptuję fakt, że się niszczą, zużywają, brudzą. Szanuję je i dbam o nie, ale nie rozpaczam z powodu rozbitego ulubionego kubeczka. Staram się szybko o nim zapomnieć. Zdaję sobie jednak sprawę, że ludzie z mojego otoczenia mogą być do swoich przedmiotów bardzo przywiązani. Nie zawsze tak łatwo przychodzi im rozstanie się z nimi. Uważają je za ważne. Pożyczając, narażam się na zderzenie z ich emocjonalnym stosunkiem do posiadania. A nie mam na to ochoty. Nie chcę czuć się skrępowana. Obawiać się, że ktoś uzna, że oddałam mu pożyczoną formę do ciasta w nie dość doskonałym stanie. 

Za dużo kłopotu z tym pożyczaniem (od osób prywatnych) w większości przypadków. Jakieś kwasy i niesnaski, po co to komu. Fajnie byłoby, gdyby ludzie nie robili wokół sprawy tyle zamieszania. Nie patrzyli na „pożyczalskich” z pogardą i wyrzutem. Może gdybyśmy wszyscy mieli większą gotowość do pożyczania (wzajemnie), łatwiej byłoby to robić. I gdyby nikt nie wykorzystywał z premedytacją np. sąsiedzkiej gotowości do dzielenia się i uprzejmości, czerpiąc tylko jednostronne korzyści. Gdyby powszechnie obowiązywała zasada wzajemności w pomaganiu sobie. Czasem niebezpośredniej, tzn. dzisiaj ty pomogłeś mi, ale jutro ja za to pomogę komuś innemu, niekoniecznie akurat tobie. 

Na szczęście nie wszyscy są niechętnie nastawieni do pomagania innym czy dzielenia się swoimi rzeczami. Poza tym nie sądzę, by sama niechęć do pożyczania (innym lub od innych), była poważnym problemem. Jak pokazuje wspomniana piramida, jest wiele innych sposobów pobudzania przepływu dóbr między ludźmi. A nad nauką dawania i brania od innych można próbować pracować, w swoim tempie. Zastanawiać się, czemu dana forma nam nie odpowiada albo wzbudza niepokój i niechęć.

Popularne posty z tego bloga

Lekcje szczęścia – 3. Ogarnij się!

Dzień dobry w Nowym Roku! Jak tam Wasze postanowienia noworoczne? Lubicie je podejmować? Udaje się Wam ich dotrzymywać?
Jeszcze parę lat temu też robiłam podsumowania starego roku, a z początkiem nowego po raz kolejny podejmowałam projekt „Nowa ja”. Do pewnego momentu niestety dość nieskutecznie, entuzjazm szybko opadał i próby zmian kończyły się porażką. Schemat ten ostatecznie przeszedł do przeszłości wraz z rozpoczęciem stosowania podejścia minimalistycznego. Po prostu zaczęłam naprawdę zmieniać swoje nawyki w miarę ich identyfikowania i przestałam czekać z wprowadzaniem zmian do poniedziałku albo początku roku. Gdy stwierdzałam, że jakieś moje zachowanie mi przeszkadza i wymaga korekty, od razu zabierałam się do pracy nad nim. Stopniowej, ale skutecznej. Gdy nie udawało się jedną metodą, próbowałam innych. 
Nie o to chodzi, że nie widzę sensu w podejmowaniu noworocznych postanowień. Nawet więcej, myślę, że warto wykorzystać potencjał „nowego początku”, jaki daje zmiana daty w kal…

Jeszcze prościej

To, że ostatnio rzadko poruszam na blogu temat minimalizmu, nie znaczy, że przestał być dla mnie ważny. Jest nadal istotny, ale w inny sposób niż wtedy, gdy wprowadzałam największe zmiany w swoim życiu i przestrzeni osobistej. Pisałam o tym we wpisie Procesy w tle
Po ośmiu latach mówienia i pisania o nim czuję przesyt. Nie mam już ochoty czytać książek ani blogów związanych z tym tematem. Nie twierdzę, że nie warto, bo wiele mądrych treści wciąż powstaje, jedynie ja nie mam już potrzeby dalej drążyć tych kwestii.

Nadal bardzo istotna jest dla mnie prostota, coraz ważniejsza. To raczej już nie ulegnie zmianie, bo zawsze ją lubiłam, a z czasem stała się dla mnie myślą przewodnią. W każdej dziedzinie życia. Prostota wypowiedzi, przekazu, formy i treści. W estetyce i ubiorze. W wystroju mieszkania. Na talerzu - bardzo istotna. Prostota i skuteczność rozwiązań - w pracy, nauce, komunikacji. Nie zajmują mnie natomiast zbytnio sprawy ilości rzeczy i zajęć, które na pewnym etapie były tak …

Jak żyć?

Gdy wydawnictwo Otwarte zaproponowało mi przesłanie do zrecenzowania książki Matsa i Susan Billmarków „Naucz się żyć”, poczułam się zaintrygowana z kilku powodów. Po pierwsze: tytuł. Pomyślałam, że to odważne przedsięwzięcie, próba napisania poradnika odpowiadającego na słynne pytanie „Jak żyć?”. Po drugie: informacja o tym, że pozycja ta jest w Szwecji bestsellerem, sprzedała się w ponad 500 tys. egzemplarzy. A trzecim powodem, dla której chciałam ją przeczytać, była bardzo wesoła i kolorowa okładka. Wiadomo, nie ocenia się książki po okładce, ale ta bardzo zachęcała do lektury.

Obiecałam sobie, że nie przeczytam niczego na temat słynnego duńskiego hygge, wystarczył mi jeden artykuł w jakimś kolorowym magazynie przejrzany u fryzjera, ale poradnik „Naucz się żyć” wydawał się nie mieć na szczęście nic wspólnego ze wspomnianym zjawiskiem, oprócz skandynawskiej proweniencji. 
Lektura okazała się satysfakcjonująca. Książka objętościowo niewielka, ale skoncentrowana treściowo. Myślałam, ż…